ბრიტანული მედია: შეერთებული შტატები დაჭიმულ თოკზე დადის, ერთადერთი კითხვა ის არის, პერიოდული ცხრილის რომელი ელემენტი იქნება შემდეგი
[ტექსტი/დამკვირვებელთა ქსელი ცი ციანი] ჩინეთმა ამ თვის დასაწყისში შეერთებულ შტატებში შესაბამისი ორმაგი დანიშნულების ნივთებზე ექსპორტის კონტროლი შემოიღო, რამაც გლობალური ყურადღება მიიპყრო და მასთან დაკავშირებული დისკუსიები დღემდე გრძელდება.
„როიტერმა“ 18 დეკემბერს გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ჩინეთი დომინირებს ძირითადი მინერალების მიწოდების ჯაჭვში. ამ კონტექსტში, შეერთებული შტატების მიერ ჩინეთის მაღალტექნოლოგიური ინდუსტრიის ჩახშობა აშკარად „ბაგირზე სიარულია“: ერთი მხრივ, მას სურს ტარიფების გამოყენება ჩინეთზე დამოკიდებულების შესამცირებლად; მეორე მხრივ, ის ცდილობს თავიდან აიცილოს ჩინეთის მხრიდან ყოვლისმომცველი შურისძიება ალტერნატიული წარმოების სიმძლავრეების შექმნამდე.
ანგარიშში ნათქვამია, რომ ამჟამად, კრიტიკული მინერალები ჩინეთის „არჩევანის იარაღად“ იქცევა შეერთებულ შტატებთან სავაჭრო დავის გამკლავებისას. „ერთადერთი კითხვა ის არის, პერიოდული ცხრილის რომელ კრიტიკულ ლითონს აირჩევს ჩინეთი შემდეგ“.
3 დეკემბერს ჩინეთის ვაჭრობის სამინისტრომ განცხადება გაავრცელა, რომლითაც გალიუმის, გერმანიუმის, სტიბიუმის, ზემყარი მასალების, გრაფიტის და სხვა ორმაგი დანიშნულების ნივთების შეერთებულ შტატებში ექსპორტზე მკაცრი კონტროლი დააწესა.
განცხადება მოითხოვს, რომ აიკრძალოს ორმაგი დანიშნულების ნივთების ექსპორტი აშშ-ის სამხედრო მომხმარებლებისთვის ან სამხედრო მიზნებისთვის; პრინციპში, აშშ-ში ორმაგი დანიშნულების ნივთების, როგორიცაა გალიუმი, გერმანიუმი, სტიბიუმი და ზემყარი მასალები, ექსპორტი დაუშვებელი იქნება; და ორმაგი დანიშნულების გრაფიტის ნივთების აშშ-ში ექსპორტისთვის საბოლოო მომხმარებლებისა და საბოლოო გამოყენებების უფრო მკაცრი შემოწმება განხორციელდება. განცხადება ასევე ხაზგასმულია, რომ ნებისმიერი ორგანიზაცია ან ფიზიკური პირი ნებისმიერ ქვეყანაში ან რეგიონში, რომელიც არღვევს შესაბამის რეგულაციებს, კანონის შესაბამისად აგებს პასუხს.
„როიტერის“ ცნობით, ჩინეთის ეს ნაბიჯი სწრაფი პასუხი იყო შეერთებული შტატების მიერ ჩინეთისთვის ჩიპების ექსპორტზე დაწესებულ ახალ აკრძალვაზე.
„ეს არის ყურადღებით დაგეგმილი ესკალაცია“, - ნათქვამია ანგარიშში, „რომლის დროსაც ჩინეთი იყენებს თავის დომინანტურ პოზიციას ძირითად ლითონებში, რათა შური იძიოს აშშ-ს თავდასხმისთვის მის მაღალტექნოლოგიურ შესაძლებლობებზე“.
აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის მონაცემებით, გასულ წელს შეერთებული შტატები გალიუმის იმპორტზე 100%-ით იყო დამოკიდებული, საიდანაც ჩინეთი იმპორტის 21%-ს მოიცავდა; შეერთებული შტატები კი გალიუმის იმპორტზე იყო დამოკიდებული.ანტიმონი82%-ით და გერმანიუმის 50%-ზე მეტით, ჩინეთის წილი იმპორტის შესაბამისად 63%-ს და 26%-ს შეადგენს. აშშ-ის გეოლოგიურმა სამსახურმა გააფრთხილა, რომ ჩინეთის მიერ გალიუმის და გერმანიუმის ექსპორტის სრულმა აკრძალვამ შესაძლოა აშშ-ის ეკონომიკას 3.4 მილიარდი დოლარის პირდაპირი ზარალი მიაყენოს და მიწოდების ჯაჭვის ოპერაციების შეფერხების ჯაჭვური ეფექტი გამოიწვიოს.
აშშ-ის თავდაცვის სადაზვერვო კომპანია „გოვინიმ“ ცოტა ხნის წინ გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელშიც ნათქვამია, რომ ჩინეთის მიერ აშშ-ის ძირითადი მინერალების ექსპორტზე დაწესებული აკრძალვა გავლენას მოახდენს აშშ-ის სამხედრო ძალების ყველა შტოს იარაღის წარმოებაზე, რაც მოიცავს 1000-ზე მეტ იარაღის სისტემას და 20 000-ზე მეტ ნაწილს.
გარდა ამისა, ჩინეთის უახლესმა აკრძალვამ ასევე „მწვავე გავლენა მოახდინა“ გალიუმის, გერმანიუმის და სტიბიუმის მიწოდების ჯაჭვზე. Bloomberg-მა აღნიშნა, რომ ჩინეთმა შექმნა პრეცედენტი უცხოური კომპანიებისთვის შეერთებულ შტატებში პროდუქციის გაყიდვის აკრძალვით. მანამდე, სანქციების კონტროლში „ექსტრატერიტორიულობა“, როგორც ჩანს, ყოველთვის შეერთებული შტატებისა და დასავლეთის ქვეყნების პრივილეგია იყო.
მას შემდეგ, რაც ჩინეთმა ექსპორტის ახალი შეზღუდვები გამოაცხადა, სტიბიუმის გლობალური ფასი წლის დასაწყისში ტონაზე 13 000 დოლარიდან 38 000 დოლარამდე გაიზარდა. გერმანიუმის ფასი იმავე პერიოდში 1 650 დოლარიდან 2 862 დოლარამდე გაიზარდა.
„როიტერი“ მიიჩნევს, რომ შეერთებული შტატები „დაჭიმულ თოკზე დადის“: ერთი მხრივ, მას სურს ტარიფების გამოყენება ჩინეთზე დამოკიდებულების შესამცირებლად; მეორე მხრივ, ის ცდილობს თავიდან აიცილოს ჩინეთის მხრიდან ყოვლისმომცველი საპასუხო ზომები ალტერნატიული წარმოების სიმძლავრეების შექმნამდე. თუმცა, რეალობა ისაა, რომ შეერთებული შტატები მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული ძირითადი ლითონების იმპორტზე და მოსალოდნელია, რომ ჩინეთი გააძლიერებს საპასუხო ზომებს ძირითადი ლითონების სფეროში.
პირველ რიგში, ბაიდენის ადმინისტრაციამ მილიარდობით დოლარი ჩადო კრიტიკულად მნიშვნელოვანი მინერალების შიდა წარმოების შესაძლებლობების აღსადგენად, თუმცა პროგრესი, სავარაუდოდ, ნელი იქნება.
ამერიკის შეერთებული შტატები აიდაჰოში ანტიმონის საბადოს ხელახლა გახსნას გეგმავს, თუმცა პირველი წარმოება 2028 წლამდე არ არის მოსალოდნელი. ამერიკის შეერთებულ შტატებში ერთადერთი ანტიმონის გადამამუშავებელი კომპანია, American Antimony, წარმოების გაზრდას გეგმავს, თუმცა ჯერ კიდევ საჭიროა მესამე მხარისგან საკმარისი მიწოდების უზრუნველყოფა. ამერიკის შეერთებულ შტატებს 1987 წლიდან ადგილობრივი გალიუმი არ წარმოებია.
ამავდროულად, შეერთებული შტატების წინაშე არსებული ყველაზე დიდი პრობლემა ის არის, თუ რამდენად დომინირებს ჩინეთი კრიტიკული მინერალების სფეროში მიწოდების ჯაჭვში. აშშ-ის ანალიტიკური ცენტრის, სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის მონაცემებით, ჩინეთი აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის მიერ ამჟამად კრიტიკულ მინერალებად შეფასებული 50 მინერალიდან 26-ის უდიდესი მიმწოდებელია. ამ მინერალების უმეტესობა ჩინეთის „ორმაგი დანიშნულების ექსპორტის კონტროლის სიაშია“ გალიუმთან, გერმანიუმთან და სტიბუმთან ერთად.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ შეერთებული შტატებისთვის ჩინეთის მიერ გრაფიტის ექსპორტზე კონტროლის გამკაცრების შესახებ განცხადება „საფრთხის შემცველი ნიშანია“, რაც მიუთითებს, რომ ჩინეთსა და შეერთებულ შტატებს შორის დაპირისპირების სიტუაცია ელემენტების ლითონების სფეროშიც ვრცელდება. ეს ნიშნავს, რომ „თუ შეერთებული შტატები ჩინეთის მაღალტექნოლოგიურ ინდუსტრიას კიდევ უფრო მეტ სანქციას დაუწესებს, ჩინეთს თავდასხმის მრავალი არხი მაინც ექნება“.
„როიტერის“ ცნობით, აშშ-ის ახლადარჩეულმა პრეზიდენტმა ტრამპმა თანამდებობის დაკავებამდე ყველა ჩინურ საქონელზე ყოვლისმომცველი ტარიფების დაწესებით დაიმუქრა. თუმცა, ტრამპის მომავალი ადმინისტრაციისთვის ყველაზე დიდი კითხვა ის არის, თუ რამდენად შეძლებს შეერთებული შტატები ჩინეთის კონტრშეტევას ძირითადი ლითონების სფეროში.
ამასთან დაკავშირებით, ცნობილმა ამერიკელმა ეკონომისტმა და იელის უნივერსიტეტის უფროსმა მკვლევარმა, სტივენ როუჩმა, ცოტა ხნის წინ გამოაქვეყნა სტატია, რომელშიც აშშ-ის მთავრობას აფრთხილებდა. მან აღნიშნა, რომ ჩინეთის სწრაფმა კონტრშეტევამ ამჯერად „ქირურგიული დარტყმა“ გამოიწვია აშშ-ის ძირითად ინდუსტრიებზე; თუ შეერთებული შტატები სავაჭრო დავის ესკალაციას გააგრძელებს, ჩინეთის საპასუხო ქმედებებიც შეიძლება გაფართოვდეს, რადგან „ჩინეთს ხელში ჯერ კიდევ ბევრი „კოზირი“ უჭირავს“.
17 დეკემბერს ჰონგ-კონგის „საუთ ჩინა მორნინგ პოსტმა“ გამოაქვეყნა ანალიზი, რომლის მიხედვითაც, მიუხედავად იმისა, რომ ჩინეთის ბოლოდროინდელი საპასუხო ზომები ბაიდენის ადმინისტრაციის წინააღმდეგაა მიმართული, ამ სწრაფმა ქმედებებმა „მინიშნებები“ მოგვცა იმის შესახებ, თუ როგორ მოეპყრობა ჩინეთი ტრამპის ხელმძღვანელობით აშშ-ის შემდეგ ადმინისტრაციას. „ჩინეთი ბედავს ბრძოლას და კარგად უმკლავდება“ და „ტანგოს დასაკრავად ორი ადამიანია საჭირო“... ჩინელმა მეცნიერებმა ისიც კი გაუსვეს ხაზი, რომ ჩინეთი ტრამპისთვის მზადაა.
აშშ-ის ვებსაიტმა Politico-მ ასევე მოიყვანა ექსპერტების ანალიზი, რომლის მიხედვითაც ჩინეთის მიერ ეს ზომები უფრო მეტად მიმართულია აშშ-ის ახლადარჩეული პრეზიდენტის, ტრამპის წინააღმდეგ, ვიდრე ამჟამინდელი პრეზიდენტის, ბაიდენის წინააღმდეგ. „ჩინელები კარგად ხედავენ მომავალს და ეს სიგნალია აშშ-ის შემდეგი ადმინისტრაციისთვის“.